1.Interpretacja sonetu A.Mickiewicza Burza

Czwarty z Sonetów krymskich stanowi kulminację podróży morskiej bohatera lirycznego, przedstawionego w poprzednich sonetach. Podróżników zaskakuje burza. Załoga podejmuje rozpaczliwą walkę z wściekłym żywiołem, niestety, jest bez szans w konfrontacji z potężną naturą. Całą opisową cześć sonetu przenika atmosfera grozy i przerażenia. Krótkie, urywanie zadania lub równoważniki zdań podkreślają gwałtowność śmiertelnego człowieka z żywiołem: (zdarto żagle, ster prysnął, ryk wód itp.), grożę potęgują liczne wyrażenia dźwiękonaśladowcze (onomatopeje), jak:

pomp złowieszcze jęki

wicher z tryumfem zawył

Statek wydaje się by teraz tylo malutką łupiną, wydaną na pastwę bezlitosnemu morzu. I chociaż przerażona załoga czyni wyczystko, co w jej mocy, aby uratować statek i własne życie, to jednak w pewnym momencie ostatnie liny majtkom wyrwały się z ręki. Słonce krwawo zachodzi, z nim reszta nadziei. Los załogi i pasażerów zdaje się by przypieczętowany, czeka ich śmierć w otchłani wód. Morze, niczym genijusz śmierci wdziera się na pokład statku. Ludzie rożnie reaguj na nadchodzący koniec. Jedni leżą nieruchomo, zrezygnowani, inni żegnają się z przyjaciółmi, jeszcze inni modlą się, by w rozmowie z Bogiem zaleście nadzieję i ratunek.

Ostatnia tercyna przynosi obraz bohatera lirycznego. On jeden wyróżnia się z gromady podróżnych – siedzi gdzieś z boku, milczący, obojętny na wszystko, co się dookoła dzieje. Jego myśli krążą wokół nadchodzącej śmierci, wokół współtowarzyszy niewoli. Podróżny ten zdaje się zazdrości pozostałym pasażerom, twierdzi: szczęśliwy, kto siły postrada, albo modli się umie, lub ma z kim się żegna. On nie rozpacza, bowiem nie ma nic do stracenia. Wszystko to co posiadał, co kochał i co stanowiło dla niego jakąś wartość, dawno już utracił. Teraz jest samotny, więc nikt nie będzie po jego śmierci rozpaczał. Podróży nawet nie potrafi się modli, widocznie stracił już nawet wiarę, nie potrafi znaleźć w modlitwie ratunku ani pociechy. Dla niego obraz oszalałych żyłowi ołów i ginących ludzi jest by może tylko słabym echem burzy uczuć którą rozegra się musiała niegdyś w jego duszy. Pozostało mu już tylko pełne rezygnacji oczekiwanie na śmierć.

2.Interpretacja sonetu Bakczysaraj

W tym sonecie pojawia się opis wymarłego i opuszczonego miasta – tytułowego Bakczysaraju, dawnej stolicy chanów krymskich. przez wieki Bakczysaraj symbolizował bogactwo i potęgę dynastii Girajów, teraz jest już tylko wymarłą i opustoszał ruiną. Wszędzie straszy pustka, wspaniałe niegdyś pałace niszczeją i pod działaniem nieubłaganego czasu chylą się ku upadkowi. Tam, gdzie dawniej potęgą był człowiek, dziś tryumfuje odwieczna natura. Roślinność wdziera się do dawnych …

1.Okoliczności powstania Sonetów krymskich.

W roku 1824 Adam Mickiewicz został zesłany w głąb Rosji. Początkowo miał podjąć prace w Odessie w charakterze nauczyciela. Jednak z braków wolnych etatów nie podjął pracy. Wolny czas wykorzystał na podróże i wycieczki. W roku 1825 odbył serię wycieczek na Krym. Poetyckim plonem tych wypraw stał się cykl sonetów wydany w 1826 r. pt. Sonety krymskie.

2.Dokonaj pisemnej analizy i interpretacji sonetu Sonety akermańskie udzielają odpowiedzi na poniższe pytania:

a) Co i w jaki sposób podmiot liryczny przedstawia w dwóch pierwszych strofach sonetu ?
b) Jakiego typu wrażenia zmysłowe podmiotu lirycznego przedstawia w III strofie i pierwszym wersie IV ?
c) Jakimi poetyckimi środkami fonetycznymi się posłużył ?

Poetyckimi środkami fonetycznymi w tej strofie jest hiperbola np. motyl kołyszący się w trawie – poeta wyolbrzymia to zjawisko, gdyż na ogół nigdy nie słychać motyla kołyszącego się w trawie. Poeta używa również onomatopei pisząc np. Słyszę ciągnące żurawie | Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie. Wyrazy dźwiękonaśladowcze naśladują opisywane zjawisko.

d) W której części sonetu i w jaki sposób podmiot liryczny przedstawił swoje wewnętrzne przeżycia, czego dotyczy refleksja ?

W dwóch ostatnich wersjach czwartej strofy uwidacznia się tęsknota poeta za ojczyzną. Wytęża on słuch w strofę kraju swojej młodości, lecz nie słyszy odpowiedzi. Kończy smutno mówiąc: Jedźmy, nikt nie woła. W tym stwierdzeniu podmiot liryczny podkreśla jak bardzo jest samotnej i zagubiony. Jego refleksja na ojczystym krajem wyraża jego zawiedzenie i rozczarowanie. Poeta ukazuje tu swój patriotyzm, mimo, że znajduje się z dala od ojczyzny na stepach wciąż tęskni i zachwyca się pięknym krajobrazem kraju swojej młodości.

e) Jakimi malarskimi środkami poetyckimi sie posłużył Adam Mickiewicz ?

Analiza i interpretacja Sonetu Krymskich.

W dwóch pierwszych strofach sonetu podmiot liryczny przedstawia podróż przez tytułowe stepy akermańskie. Obraz ten przedstawia za pomocą rozbudowanych metafor porównawczych – podróż przez step porównywana jest do morskiej żeglugi. Widnieją tu poetyckie metafory takie jak: suchy przestwór, powódź kwiatów, wóz nurza się w zieloności itp. oraz za pomocą epitetów np. szumiące łąki czy też koralowe ostrowy. Używa również porównań tj. wóź jak łódka.

Nastrój wiersza buduje także zapadający mrok, do wyrażeń wzrokowych dołączają również wrażenia związane z zmysłem słuchu Gdy wóz się zatrzymuje, w ciszy słychać, przedstawione tu z niezwykłą dyskrecja, odgłosy: ciągnące żurawie, węża, który śliską piersią dotyka się zioła, słychać nawet kędy się motyl kołysa na trawie. Te subtelne dźwięki powodują, że podmiot liryczny zaczyna jeszcze głębiej wsłuchiwać się w przestrzeń nocy, w nadziei wychwycenia jakiegoś głosu dobiegającego z odległej Litwy. Jednak czeka go rozczarowanie: tego jednego dźwięku, mimo wielkiego skupienia, nie słychać . Trzeba ruszać dalej w swoja tułaczkę, gdyż nikt nie woła! Z ojczyzny, którą przyszło mu opuścić.

Opis krymskiego krajobrazu jest niezwykle bogaty w środki artystyczne. Nie jest to jednak typowa liryka pejzażowa – Mickiewicz dąży bowiem do przedstawiania pejzażu duszy podmiotu lirycznego: samotnego wędrowca, smutnego pielgrzyma o duszy rozdartej żalem i tęsknotą za utraconą na zawsze ojczyzną.

1. Okoliczność powstania IV cz. Dziadów.

Inspiracją do napisania IV cz. Dziadów stały się osobiste przeżycia. Jego ukochana – Maryla Wereszczakówna zgodnie z wolą rodziny w r. 1821 wyszła za mąż za hrabiego Wawrzyńca Puttkamera. Te osobiste przeżycia zainspirowały poetę do napisania IV cz. Dziadów. Została ona wydana wraz z częścią II i balladę Upiór w drugim tomie poezji w 1823 r. II i IV cz. Dziadów od miejsca ich powstania nazywane są Dziadami wileńsko-krymskimi.

2. IV część Dziadów jako studium miłości romantycznej.

W IV cz. Dziadów mamy do czynienia z drobiazgową analizę psychiki, odczuć, nieszczęśliwie zakochanego człowieka. Wyeksponowany jest ciąg zdarzeń, który rozwija się w duszy człowieka, w który rozwija się w duszy człowieka, w jego psychice. Miłość doprowadziła Gustawa do tego, że:

a) Popadł w obł, poddał się ogarniającym go falą goryczy i cierpienia, świadczy o tym jego zachowanie w domu księdza.
b) Pragnął śmierci i popełnij samobójstwo, lecz uczucie miłości jest silniejsze od niej, bowiem Gustaw cierpi nawet po śmierci.
c) Bohater przestał istnieć dla świata jako Gustaw, przekreślił dotychczasowy etap życia, zerwał kontakty z przyjaciółmi.
d) Znienawidził kobiety, choć nie przestał kochać, świadczy o tym cytat: Kobieto! puchu marny! ty wietrzna istoto! | Postaci twojej zazdroszczą anieli, | A duszę gorszą masz, gorszą niżeli!…
e) Zwątpił w prawdę, naukę i porządek świata.

Obserwujemy człowieka zmienionego, ogarniętego całkiem swoim uczuciem, rozpamiętującego każdy element przeszłości i przekreślającego swoja przyszłość. Lecz to nie on znajduje się w centrum rozważań i nie jego ukochana, lecz właśnie kosmiczne wszechogarniające uczucie. Dlatego IV cz. Dziadów możemy nazwać studium miłości romantycznej.

Przyczyną nieszczęśliwej miłości Gustawa były:

– nierówność społeczna
– różnice majątkowe
– przesądny społeczne

Wyznacza Gustawa to jakby pośmiertna spowiedź z całego jego życia. Celów przybył to księdza w dzień zaduszny, by swemu dawnemu nauczycielowi odpowiedzieć dzieje życia i wyjaśnić przyczyny, które doprowadziły go do obłąkania i samobójczej śmierci. Wspomnienia bohatera ujęte są w ramach 3 godzin: miłości, rozpaczy oraz przestrogi. Są one wyznaczone biciem zegara i gaśnięciem kolejnych świec. Duży wpływ na ukształtowanie się uczucia bohatera miały lektury książek Russo oraz Goethego (prekursorów romantyzmu). Dlatego Gustaw obwinia księdza o to, że ucząc go czytać wprowadził w złudny świat bohaterów książkowych. To właśnie książki pozwoliły wierzyć w idealny obraz kobiety i przygotowały go do przeżywania miłości. W ustach Gustawa wprowadzi Mickiewicz definicję miłości romantycznej. Jest ona stworzona prze samego Boga i polega na metafizycznym połączeniu dusz. Nawet jeśli ziemskie przeszkody spowodują oddalenie się tych dusz to i tak będą one do siebie należały po śmierci. Gustaw wierny w duchową jedność z ukochaną i rozpoznaje w niej zagubiona połowę swej duszy. Rozmowa Gustawa z Księdzem może być interpretowania jako polemika między romantykiem a klasykiem. Przy czym światopogląd klasyczny oparty na racjonalizmie prezentuje ksiądz, a romantyczny Gustaw. Gustaw w końcu udowadnia księdzu, że zgodnie z mottem Dziadów Wileńsko-Krymskim Sądzimy w niebie i na ziemi, o którym nie śniło się filozofią. Ksiądz długo tratował Gustawa ja zwykłego szaleńca. Dopiera gdy ten przebił się na oczach duchowego sztyletem, nauczyciel dostrzegł w nim ducha. W ten sposób Gustaw udowodnił księdzu, że istnieje nierozdzielny związek między światem duchowym, a materialnym dlatego te z prosi księdza o przywrócenie Dziadów, który to obrzęd przynosi ulgę duszą cierpiącym w czyśćcu. Z nauki moralnej wypowiedzianej prze Gustawa wynika, że kto za życia ziemskiego szczęścia, a takim szczęścia, a takim szczęściem jest miłość nie osiągnie po śmierci od razu zbawienia:

Kto za życia choć raz był w niebie
Ten po śmierci nie trafi od razu.

1. Interpretacja ballady Upiór.

Co roku na dzień zaduszny – młodzieniec samobójca z piersią skrwawioną wychodzi z grobu i jako upiór pojawia się na ziemi wśród ludzi, by ponownie przeżyć cierpienie, które niegdyś doprowadziło go do odebrania sobie życia i aby ponownie powtórzyć swój samobójczy czyn.

2. Informacje na temat ludowego obrzędu dziadów zawarte w części II Dziadów A. Mickiewicza.

Patrz prolog.

3. Sens ludowych przestróg zawartych w II cz. Dziadów.

Ludowe przestrogi moralne wypowiadają duchy wywołane przez Guślarza podczas obrzędu Dziadów.

a) dzieci Różio i Józio reprezentują kategorię grzechów lettkich pojawiły się w pośmiertnej postaci jako aniołki. Nie zaznały w życiu cierpienia, dlatego mają do drogę do nieba zamknięta, proszą o dwa ziarnka gorczycy mówiąc:

Kto nie doznał goryczy ni razu,
Ten nie dozna słodyczy w niebie.

b) duch Złego Pana – dziedzica pojawia się jako widmo. Błąka się po ziemi skazany na wieczny głód i pragnienie. Prosi o trochę napoju i pożywienia, ale nikt nie może mu pomóc, gdyż natychmiast pojawia się żarłoczne ptactwo to dani jego podani, słudzy, których dręczył, prześladował np. Karał chłostą za zrywanie owoców w jego sadzie. Kruk to duch ubogiego człowieka, który za zrywanie jabłek został poszczuty psami i wychłostany na śmierć. Sowa to duch kobiety, która w wigilijny wieczór nie otrzymała jałmużny. Od dziedzica i wyrzucona za bramę, zamarzłą na śniegu razem z swoim dzieckiem. Widmo wygłasza przestrogę powtórzona przez chór wieśniaków:

Bo kto nie był ni razu człowiekiem,
Temu człowiek nic nie pomoże.

c) kategorię grzechów pośrednich reprezentuje duch dziewczyny – Zosi. Pojawia się jako zjawa unosząca się między niebem a ziemią. Za życia Zosia była najpiękniejszą dziewczyną we wsi, nie chciała zamęścia, nie została ani troski ani prawdziwego ziemskiego szczęścia. Pragnie poznać miłość prosi, aby podeszli do niej młodzieńcy i pochwycili ją za ręce, Jej prośba nie może być spełniona, gdyż jest zjawą nie posiadającą cielesnej powłoki, ale zostaje zapewniona przez Guślarza, że jej męki pośrednie będą trwały tylko 2 lata. Przed zniknięciem dziewczyna wypowiada przestrogę:

Kto nie dotknął ziemi ni razu,
Ten nigdy nie może być w niebie.

Na koniec pojawia się nie wywołane przez Guślarza widmo, ze skaraną piersią. Nie odpowiada na jego pytania wpatruje się uparcie milczącą pasterkę, a gdy tę wyprowadzono z kaplicy, widmo podążyło za nią. To 4 tajemnicze widmo stanowi nawiązanie do ballady Upiór. Ostatni Duch należy do młodzieńca samobójcy którego losy zostały przedstawione w balladzie Upiór.

4. Ludowe widzenie świata w II części dziadów:

a) Wiara w istnienie upiorów i innych zjawisk nadprzyrodzonych

b) Związek między światem żywych a umarłych

c) Wzajemne przenikanie się świata duchowego i materialnego

5. Cechy romantyczne w II cz. Dziadów

a) ludowość – bohaterowie, obrzęd, moralność ludu

b) mistycyzm – duchy przybywające w noc dziadów na ziemię

c) tajemniczość – noc, kaplica, cmentarz

d) irracjonalizm – cała akcja i zwykłe potraktowanie istot poza grobowych

6. Cechy klastyczne II cz. Dziadów.

Wydana w 1823 r. II cz. Dziadów posiada jeszcze elementy klasyczne:

a) Zasada jedności miejsca – kaplica przy cmentarzu

b) Zasada jedności akcji – wątek wywołania duchów jest tu jedyny

c) Zasada jedności czasu – wigilia dnia zadusznego, akcja nie trwa dłużej niż jeden dzień

d) Obecność chóru, przewodnika chóru czyli Guślarza

e) Ilość osób które prowadzą dialog jest ograniczona do 2 lub 3, mimo występowania chóru wieśniaków.

7. Moralny sens przestróg zawartych w II cz. Dziadów.

Ludowe przestrogi ukazane w II cz. Dziadów tłumaczą jakie należy spełnić warunki aby zgodnie z ludowymi wyobrażeniami osiągnąć zbawienie. Należy więc doznać cierpienia w życiu ziemskim, umieć dzielić się swym bogactwem z potrzebującymi oraz umieć odrzucając czyjąś miłość.

  1. Rekonstrukcja fabuły ballady Świteź.
  2. Romantyczne cechy ballady Świteź.
    • Ludowość – polega na spopularyzowaniu ludowych opowiadań i legend na temat powstania jeziora Świteź, wprowadzenie do ballady ludowego wymiaru sprawiedliwości sprowadzającego się do przeświadczeni, że każda wina powinna zostać ukarana.
    • Irracjonalizm – polega na irracjonalnym, pozarozumowym sposobie wytłumaczenia genezy jeziora Świteź
    • Tajemniczość – aurę tajemniczości grozy i niesamowitości stanowi opis jeziora nad którym unoszą się wieczorem odgłosy walk, krytyków ludzi, dziwne dzwięki.
    • Historyzm – opowiadanie wyłonionej z wody córki Tuchana ma miejsce w okresie średniowiecza, podczas wyjazdu Cara Rusi na Litwę wodzoną wówczas przez Księcia Mendoga
    • Fantastyka – polega a wprowadzeniu do utworu fantastycznych postaci i wydarzeń – np. Wyłowienie z dna Świteź córka Tuhana to postać reprezentująca siłę natury, być może jest duchem, a być może syreną, fantastycznym wydarzeniem jest np. Sprzeniewierzenie mieszkańców jeziora jeziora w kwiaty w tzw. car – ziela posiadające trującą moc.
  3. Rekonstrukcja ballady Świtezianka.
  4. Cechy romantyczne ballady Świtezianka.
    • Ludowość – fabuła ballady oparta na ludowych wierzeniach, w balladzie występuje ludowy wymiar sprawiedliwości tj. za złamanie przysięgi wierności tj. za złamanie przysięgi wierności chłopiec zostaje dotkliwie ukarany, jego dusza jest zaklęta w modrzew, a ciała zostaje zatopione w jeziorze.
    • Tajemniczość i fantastyka – nie wiemy do końca kim jest tytułowa świteżianka: dziewczyną czy też ninfą.
    • Irracjonalizm – w utworze występuje reprezentantka świata poza zmysłowego, duchowego – Świtezianka. Jest ona tworem natury posiadającym jakąś pozaziemską, duchową moc.
  5. Rekonstrukcja fabuły ballady Lilie.
  6. Romatyczne cechy ballady.
    • Ludowość – fabuła ballady opiera się na ludowej pieśni, ludowym kodeksie moralnym.
    • Mistycyzm – pojawienie się ducha zamorowanego Pana w Cerkwii.
    • Mistycyzm – pojawienie się ducha zamorowanego Pana w Cerkwii.
    • Historyzm – umieszczanie fabuły utworu w czasach średniowiecznych w okresie panownia bolesława Śmiałego, który po powrocie z wyprawy kijowskiej (trwającej 10 lat) wydał edykt na mocy, którego zradzeni mężowie mogli ukarać swoje żony śmiercią.
    • Atmosfera grozy niezamości – wyrzuty sumienia bohaterki po zabiciu męża stara się oddać Mickiewicz opisując groźną i złowieszczą naturą. Jest ona tajemniczą i zwrowrogą, pani biegnąć przez las do chatki pustelnika po zabiciu męża służy złowrogie pohukiwanie puchaczy oraz krakanie kruków.
  7. Ludowość, historyzm w balladach Adama Mickiewicza.
  8. Alina Witkowska w książce Mickiewicz, słowo i czym stwierdziły że najważniejszymi romantycznymi cechami ballad wieczna polskiego romantyzmu były: historyzm, ludowość i natura. Ludowość i historyzm omówione zostały powyżej, natomiast natura w balladach to nie pojęty układ sił rządzących światem, historią i człowiekiem. Natura jest groźna i niebezpieczna dla człowieka. Jest uduchowiona i posiada moc magiczną. Jej reprezentantami, uczestniczą w procesie wymiaru ludowej sprawiedliwości np. Nimfa wodna z ballady Świtezianka każe chłopca za złamanie przysięgi wierności, w balladzie Świteź mieszkańcy grodu przemienieni w kwiaty przyczyniając się do śmierci niskich rycerzy, którzy napadli na to miasto za naruszenie tajemnicy jeziora Świteź oraz naruszanie spokoju dawnych mieszkańców grodu wszyscy członkowie wyprawy zorganizowanej przez dziedzica zostają zatopieni w odmętach jeziora przez wyłonioną z wody córkę Tuhana.

  1. Ballada „Romantyczność” umieszczona w I tomie poezji Mickiewicza wydanym w 1822 r. uważana jest za manifest literatury romantycznej w Polsce. Mickiewicz prezentuje w niej romantyczny światopogląd, wyjaśnia czym jest romantyzm i na czym polega różnica między romantycznymi a klasycznymi metodami poznawania świata. Ballada romantyczność składa się z dwóch części. W pierwszym z nich Mickiewicz opisuje zdarzenie, które miało miejsce w południe na rynku małego miasteczka. Natomiast w drugiej części utworu przedstawia polemikę dotyczącą klasycznych i romantycznych metod poznawania świata oraz interpretowania zdarzeń. na rynku małego miasteczka młoda dziewczyna Karusia zachowuje się jak obłąkana. Wyciąga do kogoś ręce i z kimś rozmawia, ale sprawia wrażenie jakby rozmawiała sama ze sobą. Gdy wsłuchujemy się w słowa dziewczyny, ogarnia nas groza. Dziewczyna bowiem rozmawia  z duchem zmarłego sprzed dwoma laty narzeczonego o imieniu Jasiek. Początkowo się go przestraszyła, gdyż był blady jak chusta i zimny, potem jednak chciała przedłużyć z nim kontakt zatrzymać go, a nawet prosiła aby ją ze sobą zabrał. Duch jest jednak dla ludzi niewidzialny. Karusi wydaje się, że spotkanie z duchem na miejsce w domu, wieczorem , a kończy się nad ranem kiedy błyska. Karusia skarżyła się jaśkowi, że ludzie z niej szydzą i jej nierozumiejącą. Pragnęła więc śmierci. W pewnym momencie kiedy zaczęła biec za znikającym duchem, przywróciła się i upadła. Wokół niej zgromadził się tłum prostych ludzi. W balladzie Mickiewicza opisuje zachowanie i reakcje gawiedzi czyli ludu. Okazuje się, że ludzie współczują Karusi rozumieją jej cierpienie i sytuację po śmierci skoro kochała go za życia. Lud wierzy, że Karusia rzeczywiście widzi Jaśka. Ale wśród tłumu pojawia się także starzec – osobnik reprezentujący wiedzę i naukę czyli pojęcia klasycyzmu. Literackim pierwowzorem w postaci starca był Jan Śniadecki wykładowcą fizyki i matematyki na Uniwersytecie Wileńskim. Autor słynnej rozprawy o pismach klasycznych i romantycznych. W dziele tym Śniadecki opowiedział się jako zwolennik tradycyjnej literatury klasycystycznej. Opartej na autentycznych wzorcach potępił literaturę romantyczną, nazywając ją  „szkołą zdrady i zarazy”, zdrady  – gdyż odbiega od klasycznych wzorców, a zarazy – gdyż bardzo szybko się rozpowszechnienia się jak choroba. Starzec szydzi z całej sprawy, wyśmiewa zabobon ludzi i brednie dziewczyny , ogłasza, iż w myśl nauki duchów po prostu nie ma.  Uważa, że ludzie powinni zaufać jego „szkiełku i oku”. Spór rozsądza narrator ballady, poeta, który ujawnia się na końcu utworu. Jako argumentów używa dwóch centralnych pojęć romantycznych. Przesłanie ballady zawarte jest w ostatnich słowach narratora skierowanych do starca. Mickiewicz przeciwstawia prawdy martwe znane starcowi prawdy martwe znane starcowi prawdom żywym, które są znane prostym ludziom. Prawdy martwe to  metafora naukowych metod poznawania rzeczywistości. Mickiewicz sugeruje, że wielkie uczucie potrafi wiele zdziałać, że są rzeczy i sprawy, których człowiek nie wyjaśni racjonalnie że nie wszystko  co prawdziwe można zbadać szkiełkiem i okiem. Przesłanie ballady Mickiewicza podkreśla Szekspirowskie motto Zdaje mi się, że widzę  … Gdzie ? Przed oczyma duszy mojej. Motto głosi pochodzącą ludzkiej wyobraźni, wizji i obrazów, które ona stanowi. Motto głosi,  że uczucie jest tak samo ważne jak myślenie, a świat duchowy można poznawać tylko na drodze pozarozumowej.

Do najważniejszych cech literatury romantycznej należały:

  • irracjonalizm – pogląd szczególnie rozprzestrzeniony w filozofii i literatury romantycznej, zakładający możliwość poznania świata duchowego na drodze irracjonalnej czyli pozarozumowej i pozazmysłowej, dzięki zastosowaniu takich metod jak wiara, intuicja, sen proroctwo  czy też objawienie
  • fantastyka – ogół nadprzyrodzonych wykreowanych przez wyobraźnię twórcy zjawisk i istot pojawiających się w literaturze romantycznej. To całe zastępy rusałek, syren, nimf, które wypełniały kąty literatury romantycznej. Bohaterowie fantastyczni funkcjonowali w dziełach romantycznych na równych prawach z bohaterami romantycznymi.
  • tajemniczość – romantycy w pełni wykorzystywali urok tajemnicy, niewyjaśnionych zdarzeń, mrocznych przestrzeni atmosfery spisku i niewyjaśnionych do końca sytuacji
  • orientalizm – romantycy z szczególną namiętnością zwrócili się ku kulturze wschodu. Był to zachwyt i fascynacją kultury wschodu, tradycją arabską, perską turecką, japońską, chińską itp. Orientalizm zaowocował opisem egzotycznych krajobrazów. Umieszczonych akcji utworów, w takich miejscach jak np. tureckie harem. Opisem bogactwa obyczajów i kultury wschodniej.
  • ludowość – w romantyzmie pojawił się zwrot ku ludowości. Ważnym źródłem twórczej inspiracji stały się legendy, podania i ludowe pieśni. Wprowadzono  do literatury bohaterów pochodzących z ludu. Ukazywano w utworach ludowych punkt widzenia i ludowy kodeks moralny, ludowe wierzenia, sprowadzając się do przeświadczenia, że nie ma zbrodni bez kary, każde zło musi wcześniej czy później zostać ukarane.
  • mistycyzm – wiara w możliwość nawiązania kontaktu ze światem duchownym i jego reprezentantami – duchami, widmami, bóstwem. Stąd często w literaturze romantycznej pojawiają się tzw. sceny mistyczne przedstawiające widzenia, objawienia, prorocze sny.
  • mesjanizm – koncepcja religijna – polityczna zakładająca, że istnieje wybrana jednostka lub naród, który w dziejach  świata ma odgrywać misję analogiczną do tej, której niegdyś Chrystus. Taka jednostka lub naród poprzez bierne znoszenie cierpienia. Ma przyczynić się do odkupienia grzechów i zmartwychwstania rozumianego jako odzyskanie niepodległości.
  • indywidualizm romantycznej – cecha bohaterów literatury romantycznej, oznacza poczucie wyjątkowości, inności, odrębności. Bohaterowie romantycznej byli nieprzeciętni wyrastającymi ponad szary tłum. Cechowało ich poczucie odrębności samotności oraz alienacji czyli niezrozumienia przez otoczenie tzw. wyobcowana.

Numer zadania
Odpowiedź
1.
a) Kryterium stanowi zawartość pierwiastka w suchej masie komórek.
b) żelazo, jod
c) C, H, O
d) Wchodzą w skład związków organicznych budujących wszystkie organizmy.
2.
a) Trzy spośród podanych: C, H, O, N, S, P
b) Dwa spośród podanych: Ca, Mg, K
3.
a) Duże napięcie powierzchniowe.
b) Liczne wiązania wodorowe pomiędzy cząsteczkami wody powodują powstawanie sił kohezji (spójności), czyli przyciągania międzycząsteczkowego.
c) wysokie ciepło parowania / gęstość mniejsza w stanie stałym niż w stanie ciekłym / rozpuszczalnik związków chemicznych o budowie polarnej
4.
a) Najmniej wiązań wodorowych występuje między cząsteczkami wody w stanie gazowym / w postaci pary wodnej, najwięcej w stanie stałym / w postaci lodu.
b) 1 – FAŁSZ, 2 – PRAWDA, 3 – PPRAWDA, 4 – FAŁSZ.
5.
a) Wnioski:
1. Rozpuszczalność tlenu (ilość rozpuszczonego tlenu) maleje wraz ze wzrostem temperatury w wodzie.
2. Rozpuszczalność tlenu jest niższa w wodzie morskiej niż
w wodzie słodkiej.
b) Wzrost temperatury wody powoduje spadek zawartości tlenu w wodzie, co w efekcie może doprowadzić do niedotlenienia zwierząt wodnych (a w konsekwencji nawet
do ich śmierci).
6.
a) Reakcja X: hydroliza.
Reakcja Y: kondensacja.
b) fosfolipidy, lanolina, chityna, glikogen, cholesterol
7.
a) Glukoza jest aldozą, ponieważ zawiera grupę aldehydową (–CHO).
Fruktoza jest ketozą, ponieważ zawiera grupę ketonową
(–CO).
b) Monosacharydy – kryterium stanowi budowa cząsteczki. Monosacharydy nie mają wiązania o-glikozydowego / zbudowane są z jednej podjednostki cukrowej / z jednego cukru prostego / jest to jedna cząsteczka cukru prostego.
Heksozy – kryterium stanowi liczba atomów węgla
w cząsteczce cukru. Heksozy mają sześć atomów węgla.
8.
Hodowla bakterii ze szczepu A z pożywką z dodatkiem skrobi (próba badawcza) i sama pożywka bakteryjna z dodatkiem skrobi bez bakterii (próba kontrolna). Bakterie należy wyhodować, a następnie dodać płyn Lugola do obu prób. Brak odczynu granatowego w pożywce z bakteriami będzie świadczyć o zdolności do hydrolizy amylozy przez bakterie
w hodowli laboratoryjnej.
9.
B, C
10.
a) glikogen
b) Substancja może stanowić materiał zapasowy glisty ludzkiej – cecha 2.
c) Substancja nie może stanowić materiału zapasowego ptaków migrujących – cecha 4.
11.
a) Zbudowana jest z kilku / czterech łańcuchów polipeptydowych / podjednostek.
b) wiązania wodorowe
c) Nie wszystkie białka mają strukturę czwartorzędową, ponieważ nie wszystkie zbudowane są z kilku podjednostek / z kilku łańcuchów polipeptydowych.
12.
a) 1 – wiązanie wodorowe, 2 – wiązanie elektrostatyczne,
3 – oddziaływania hydrofobowe, 4 – mostek dwusiarczkowy / wiązanie kowalencyjne
b) Wiązanie najsilniejsze: mostek dwusiarczkowy / wiązanie kowalencyjne.
Wiązanie najsłabsze: oddziaływania hydrofobowe.
13.
a) Cechy (dwie spośród podanych):
– Wiązania estrowe między glicerolem a kwasami tłuszczowymi są wysokoenergetyczne; ich hydroliza dostarcza energii.
– Hydroliza kwasów tłuszczowych przebiega stopniowo, dzięki czemu energia jest uwalnia porcjami w zależności
od potrzeb.
– Tłuszcze są związkami hydrofobowymi. W komórkach są przechowywane w postaci bezwodnej, dlatego stanowią skondensowane źródło energii.
b) Funkcja (jedna spośród podanych):
– termoizolacyjna (np. u zwierząt warstwa podskórna)
– ochronna (np. wosk na liściach i owocach, lanolina pokrywająca włosy owiec)
c) Tłuszcze zwierzęce mają postać stałą, gdyż zbudowane są głównie z nasyconych kwasów tłuszczowych. Tłuszcze roślinne mają postać płynną, bo zbudowane są głównie
z nienasyconych kwasów tłuszczowych.
14.
a) Olej wlany do wody tworzy na jej powierzchni oka, ponieważ cząsteczki tłuszczu nie rozpuszczają się w wodzie
i są od niej lżejsze. Hydrofobowe właściwości cząsteczek tłuszczu powodują, że unikają one kontaktu z wodą i skupiają się w oka.
b) Skupianie się cząsteczek lipidów w obecności wody zwiększa integralność błon komórek, które zbudowane są głównie z fosfolipidów, a ich środowisko zewnętrzne
i wewnętrzne jest środowiskiem wodnym (zewnętrzne: płyn zewnątrzkomórkowy w organizmach wielokomórkowych lub woda u organizmów jednokomórkowych, wewnętrzne: cytozol).
15.
a) Wskazanie X: grupa aminowa.
Wskazanie Y: grupa karboksylowa.
b) Grupa SH, bierze udział w tworzeniu mostków dwusiarczkowych, które stabilizują trzeciorzędową (przestrzenną) strukturę białek.

Jeśli nie wiesz jak uzyskać konto premium darmowe kliknij tutaj

Numer zadania Opdpowiedź
1 a) Włoski na powierzchni strąka soi chronią go przed uszkodzeniami przez chrząszcza fasolowego.

b)

Nie wiesz jak uzyskać darmowe premium kliknij tutaj.

2 a) Próba kontrolna: poletko, które nie było nawożone azotem i nawadniane.

b) Czy nawożenie azotem i woda nawadnianie mają wpływ na wielkość produkcji pierwotnej netto?

c) 1 – FAŁSZ, 2 – FAŁSZ, 3 – PRAWDA, 4 – FAŁSZ

3 a) 400 razy

b) Elementy odległe o 0,1 mm uczniowie widzieli jako oddzielne struktury (ponieważ odległość między nimi była większa niż zdolność rozdzielcza mikroskopu).

c) Pozorny, powiększony, odwrócony.

4 a) Prawidłowo sformułowane problemy badawcze: 1, 3. Prawidłowo sformułowane hipotezy: 2, 5.

b) D
Uzasadnienie: Grupa kontrolna powinna być poddana tym samym działaniom, co grupa badawcza, z wyjątkiem badanego czynnika (owada zwalczającego stonkę ziemniaczaną).

5 a) Prawa Mendla powstały drogą indukcji, czyli przechodzenia od szczegółu (dziedziczenie określonej cechy u grochu) do ogółu (ogólnego prawa dotyczenia dziedziczenia cech).

b) Mendel przeprowadzał eksperymenty, ponieważ wpływał na przebieg badanych procesów / wprowadzał w badaniach celowe zmiany.

6 a) Doniczka z posianymi nasionami grochu, podlewana 20 ml wody.

b) Wpływ wyciągu z perzu na kiełkowanie (i rozwój) grochu.

c) Próba kontrolna jest przeprowadzana w celu uzyskania wiarygodnego wyniku doświadczenia (pozwala na stwierdzenie, czy wynik doświadczenia nie jest efektem innego czynnika niż czynnik badany w próbie badawczej).

7 a) Najkorzystniejsza dla wrony wysokość zrzutu muszli trąbika to 5 m / około 5 m.

b) A, C

8 a) Sałata hodowana bez GA3 i CCC / sałata hodowana tylko
z wodą.

b) GA3 stymuluje / hamuje wzrost hipokotyla sałaty. / CCC nie ma wpływu / ogranicza / wzmaga wpływ GA3 na wzrost hipokotyla sałaty.

c) Wnioski:
1. GA3 stymuluje wzrost hipokotyla sałaty.
2. CCC stosowany łącznie z GA3 ogranicza jego pozytywny wpływ na wzrost hipokotyla.

9 a) Najmniejsza odległość pomiędzy dwoma punktami obserwowanego obiektu, przy której są one rozróżniane jako oddzielne.

b) transmisyjny mikroskop elektronowy
c)

Nie wiesz jak uzyskać darmowe premium kliknij tutaj.

10 a)

Nie wiesz jak uzyskać darmowe premium kliknij tutaj.

b) Zmienna zależna: rozwarcie szparek.
Zmienna niezależna: temperatura.

c) Wniosek (jeden spośród podanych):
– Temperatura 25C jest optymalna dla otwierania aparatów szparkowych / zachodzenia procesów dyfuzji w liściach.
– Temperatura powyżej 25C ogranicza otwieranie aparatów szparkowych.
– Wzrost temperatury od 5C do 25C sprzyja otwieraniu aparatów szparkowych.


Wyznacz dziedzinę funkcji danej wzorem: $f(x)\;=\;\sqrt{3-2x}\;+\;\frac{\sqrt{x+1}}{x^2-x}$

Wyznacz miejsce zerowe funkcji o wzorze: $f(x)\;=\;\frac{\vert x+2\vert-1}{x^2-1}$

Wykaż na podstawie definicji, że funkcja określona wzorem:

  • $f(x)\;=\;x^{2\;}–\;2x$ jest rosnąca w zbiorze (1, +∞)
  • $f(x)=\;\frac{x-1}{x+4}$ jest różnowartościowa
  • $f(x)=\;\frac{4x^4-5x^2}{x^2-1}$ jest parzysta

Wyznacz najmniejszą oraz największą wartość 
funkcji $f(x)\;=\;(2x\;–\;3)^2$ w przedziale 〈–4, 6〉.

Na podstawie wykresów odpowiednich funkcji rozwiąż:

  • równanie $x^2 = x$
  • nierówność $\frac1x>x^3$

Wykaż, że funkcja określona wzorem $f(x) = 3 – 2x^3$ jest

  • malejąca
  • różnowartościowa

Dana jest funkcja $f(x) = x^2+ bx + (a – 1)$, określona w zbiorze liczb rzeczywistych.

  • Dla a = 1 i b = 0, rozwiąż graficznie nierówność $f(x)\geqslant\;–x\;+\;2.$
  • Wykaż na podstawie definicji, że jeśli b = 6 i a $\in$ R, to funkcja f jest malejąca w przedziale (–∞, –3).